 آرمان ها و اهداف ،موفقيت ها و ناكامي هاي شيلات فارس
1-8-آرمان ها و اهداف
به منظور درك بهتر موفقيت ها و ناكامي هاي هر مجموعه بايستي اهداف آن را بررسي كرده و سپس به ارزيابي پرداخت . موفقيت هر سازمان در گرو برنامه ريزي و سازماندهي تشكيلاتي آن مي باشد و برنامه ريزي استراتژيك مفهومي گسترده است كه از تعامل بين عوامل مختلفي حاصل مي شود و بسياري از اين عوامل در اختيار مديريت هاي مياني و اجرايي نمي باشد هر چند اين عوامل مي تواند تحت تاثير ايشان قرار گيرد . شيلات فارس تحت تاثير سياست گذاري هاي شركت سهامي شيلات ايران و سازمان جهاد كشاورزي استان شكل گرفت ، توسعه يافت و براي رسيدن به اهدافي كه پيش رو داشت برنامه ريزي كرد .هر چند افت و خيزهايي نيز داشته است . در تصوير زير هرم اهداف آورده شده است. و سپس براساس اين هرم به ذكر اهداف و آرمان هاي شيلات پرداخته شده است .
هرم كلاسيك اهداف و افق ها ( اميد است ترجمه كلمات به درستي انجام شده باشد) معيار مناسبي براي نشان دادن اهداف شيلات در فارس مي باشد . هر چند اين برنامه ريزي مي بايست توسط وزارت خانه و سازمان شيلات تهيه و به كار برده مي شد ولي از آنجا كه در اين زمانه گر صبر كني ز غوره آب غوره هم نخواهند گرفت ، شيلات فارس خود وظيفة مديران عالي ، مياني و اجرايي را به عهده گرفت .
Vision يا چشم انداز شيلات فارس در افق شيلات 1400 كشور ، ارتقا و سلامت جسمي جامعه و امنيـت غذايـي است .تعريف كمي اين چشم انداز ، مصرف سرانه 16 كيلو گرم براي مردم استان مي باشد . يعني رسيدن به ميزان مصرف سرانه مردم جهان در دنياي امروز ( سال 1384 ) . هر انسان در طول زندگي به طور متوسط 50 تن غذا مي خورد و بعضي ها معتقدند كه پدر بيماريها هر كه باشد و يا هر چه باشد بدون شك مادرش تغذيه است . باور اين موضوع كه ماهي و ساير آبزيان مي تواند در امنيت غذايي دخالت مهمي داشته باشد كمي مشكل است. سختي باور اين موضوع به رژيم غذايي سنتي مردم و برنامه ريزاني كه جزء اين مردم هستند مربوط است . واقعيت اين است كه جمعيت فوق العاده برزگ چين را ماهيان پرورشي از گرسنگي نجات داده است و جانوري به نام خوك توانسته است مسيحيان را سير كند. گفته مي شود كه ماهيان تيلاپيا مسلمانان را از خطر قحطي وحشتناكي كه كره زمين را تهديد مي كند نجات خواهد داد .
Mission يا رسالت شيلات نيز به چشم انداز ترسيم شده آن بسيار نزديك است . افزايش سرانة سهم پروتئين آبزيان درالگوي تغذيه مردم و به عبارتي ارتقاء كيفيت تغذيه مردم مهمترين رسالت شيلات محسوب مي شود . امروزه ثابت شده است كه بسياري از كودكان ما و زنان ما از بدي تغذيه رنج ميبرند . كمبود ريز مغذي ها و مواد معدني بخصوص كلسيم ، فسفر ، روي و حتي كمبود پروتئين در جيره غذايي بچه ها به كندي ذهن و كوتاهي قد و . . . در كشور ما منجر شده است و فرزندان ما با وجود صرف هزينه هاي زيادي بابت مصرف تنقلات از رشد كافي برخودار نيستند .ميزان پروتئين با منشاء آبزيان در جيره غذايي روزانه مردم حدود 1 / 2 گرم اندازه گيري شده است كه اين رقم بايستي به چند برابر افزايش يابد .
آرمان ها مي تواند ترجمه لغت Goals در برنامه ريزي استراتژيك باشد . آرمان هاي شيلات به صورت ساده به سه بخش تقسيم مي شود كه عبارت است از:
الف- افزايش توليد آبزيان و ايجاد ثبات در توليد : توليد آبزيان طيف وسيعي از امور توليدي را شامل مي شود كه صيد از درياها و منابع آبي داخلي سرزمين ، پرورش آبزيان و حتي واردات آن را در بر مي گيرد . وجود دائمي ماهي و ساير آبزيان در سبد غذايي مردم نكته مهم ديگري است كه بايستـي بـه دقت برنامه ريزي و كنترل شود .
ب - مصرف آبزيان : ايجاد رغبت ، عادت و اشتياق مردم به بردن دائمي محصولات آبزيان بر سر سفره ها ، آرمان دوم شيلات مي باشد . اين آرمان مشاركت سايرين را نيز مي طلبد چرا كه تغيير زندگي و تغيير فرهنگ غذايي كاري است زمان بر ، پر هزينه و حساس .
ج - عرضه آبزيان : عرضه بهداشتي با توزيع مكاني و زماني مناسب آبزيان آرزوي ديرينه اي است كه با مشكلات فراواني روبرو است . بافت سنتي عرضه آبزيان در كشور و عدم وجود حتي سيستمهاي سنتي عرضه در بسياري از نقاط كشور باعث شده است كه بسياري از مردم سالها ماهي نخورند . در بسياري از نقاط ماهي را سالي يكبار و از اين نوروز تا آن نوروز مصرف مي كنند . توزيع مناسب محصولات آبزيان در كشور نيازمند مطالعه ، بررسي ، موافقت ادارات و مسئولين مختلف وسرمايه گذاري است .
Objectives يا مقاصد شيلات بحث هاي مهم و متعددي را شامل مي شود كه مهمترين آنها عبارت است از :
الف - استفاده بهينه از پتانسيل هاي آبي و خاكي در راستاي نيل به آرمان ها
ب - افزايش بهره وري از آب و خاك : كشاورزان ما از آب و خاك استفاده مي كند هر چند كشاورزان با تلاش در جهت افزايش توليد در واحد سطح ، به دنبال بهره وري بيشتر هستند ولي از همين آب و قبل از مصرف مي توان يك استفاده ديگر نيز نمود كه آن آبزي پروري است . آبزي پروري بدون هيچ گونه رقابتي با كشاورزي و حتي به صورت مسالمت آميزي مي تواند بهره وري از آب را دو چندان كند .
ج - اشتغال زايي و ايجاد كار براي جوانان در سطوح مختلف كم سواد تا تحصيل كرده از ديگر مقاصد شيلاتي است . ضرب المثلي مي گويد كه اگر مي خواهي انسان گرسنه اي را سير كني به او يك وعده ماهي بده و اگر مي خواهي او را يك هفته سير كني به او يك سبـد ماهي بدهيد و اگر مي خواهيد او را براي همه عمر سير كنيد به او ماهيگيري بياموزيد .
دـ اشتغال زايي شيلات و بخش هاي مختلف آن بيشتر به محيط هاي روستايي دور افتاده اختصاص دارد . اين خصوصيت باعث خواهد شد كه كار و در آمد به طور موزوني توزيع شود . توزيع موزون كار و درآمد دسترسي به مقاصد ديگري را امكان پذير مي كند كه مهمترين آن كاهش فاصلة طبقاتـي شهـري و روستـايي ، كاهش مهاجرت روستائيان به شهرها ، ارتقا وضعيت اجتماعي روستا و . . . است .
هـ فاصلة طبقاتي و درآمدي روستا و شهر مشكلي است كه بيشتر كشورهاي در حال توسعه با آن روبرو هستند و حل اين مشكل از دو راه امكان پذير است
1- حذف و تعطيل كردن بسياري از روستا ها و تشويق نـاخواستـة مهاجرت روستائيـان به شهر كه به نظر مي آيد در كشور غير صنعتي ايران و شهرهايي كه هيچ هنري جز مصرف ندارند ، كار چندان عاقلانه اي نمي باشد
2- توسعه روستايي : مفهوم توسعه روستايي ، دسترسي مردم روستا به امكانات زندگي و ايجاد در آمد مي باشد .ايجاد و توسعه آبزي پروري در روستا ها يكي از راه هاي دستيابي به توسعه روستايي مي باشد . هر مزرعه پرورش ماهي علاوه بر اشتغال ، ايجاد در آمد به عمران روستايي نيز كمك كرده و بـه رونق روستا منجر شده است . فعال شدن جريان زندگي در روستا مفهوم ديگري از توسعه است .
Targets يا اهداف كلي شيلات در مباحث زير دنبال مي گردد .
• افزايش توليد ماهيان سردابي
• افزايش توليد ماهيان گرمابي
• افزايش توليد ساير گونه هاي پرورشي آبزيان
• بهبود مديريت وا فزايش توليد از طريق صيد و صيادي .
• ساماندهي توليد ماهيان زينتي
• افزايش سرانه مصرف
ساير اهداف شيلات كه از آن به عنوان اهداف اصلي ( Aims ) ياد شده است بيشتر به فعاليت مديران مياني و اجرايي مرتبط است . اين اهداف در قالب پروژه هاي عمراني و در طي برنامه هاي پنجساله مورد توجه قرار گرفته و با سطوح اجرايي سازمان در ارتباط است . مهمترين عناوين اهداف اصلي عبارت است از :
• دخالت دادن دانش و پژوهش در رفع مشكلات توليدآبزيان ( توليد ، عرضه ، بسته بندي ، فرآوري ، ترويج فرهنگ آبزي مصرفي )
• اولويت بندي پروژه هاي تحقيقاتي و هماهنگي با مراكز تحقيقاتي و دانشگاه ها جهت رفع مشكلات بخش اجرا و توسعه يافتگي دانشجويان .
• شناسايي پتانسيل هاي آبي و خاكي استان در راستاي پرورش آبزيان .
• طراحي و راه اندازي مجتمع هاي پرورش آبزيان با انجام امور زير بنايي
• حفظ و بازسازي ذخاير آبزيان در استان به منظور تداوم توليد از منابع آبي
• شناسايي و تعيين ارزشهاي اكولوژيكي ، بيو لوژيكي و اقتصادي گونه هاي اٌبزيان بومي استان
• بررسي امكان معرفي گونه هاي جديد آبزيان به منابع آبي ( تعيين اثرات زيست محيطي و اكولوژيكي )
• توسعه پرورش و توليد ماهي و ساير آبزيان
تكثير ماهيان سردابي به ميزان دو برابر نياز استان ( صادرات به ساير استانها )
تكثير ماهيان سردابي تحت ليسانس شركتهاي بين المللي توليد بچه ماهيان اصلاح نژاد شده
توليد بچه ماهيان تريپلوئيد ، عقيم ، تمام ماده و تمام نر .
توليد بچه ماهيان مقاوم به بيماريها
توليد بچه ماهيان در تمام طول سال ( در حال حاضر فصلي است )
توسعه مزارع پرورش ماهيان سردابي
توليد لايه اي و مداوم ماهيان سردابي در همه ايام سال
كاهش تلفات ماهيان با رعايت دقيق اصول پيشگيري بهداشتي
مبارزه با بيماري و پيشگيري از بروز آن ، توسعه بافت و استفاده از واكنش – درمان
افزايش توليد در واحد سطح
تجهيز آبزي پروري به تكنولوژي نوين پر بازده
كاهش هزينه هاي توليد
بيمه محصولات شيلاتي
توسعه صندوق هاي حمايت از توسعه شيلات
پرورش گونه هاي جديد آبزيان نظير تيلاپيا ، مار ماهي ، خاوياري ، ميگوي آب شيرين ، كپور ماهيان هندي و . . .
طراحي مزارع مدرن پر بازده
طراحي مزارع پرورش ماهي براساس اصول بهداشتي و زيست محيطي
استاندارد سازي توليد آبزيان و استفاده ازارائه الگوهاي استاندارد سازي مثل Haccp و ساير الگوهاي مناسب .
توسعه سيستم هاي مدار بسته و نيمه مدار بسته در مزارع پر آب سنتي
كاهش آثار منفي توليد بر محيط زيست
افزايش آثار مثبت توليد بر محيط زيست
ورود وتوسعه پرورش تيلاپيا در آب هاي گرم و لب شور
ورود و توسعه پرورش مار ماهي
توسعه پرورش ماهيان خاوياري
• جلب و هدايت سرمايه گذاري بخش خصوصي در بخش هاي مختلف شيلات و خصوصي سازي كامل امور توليدي ، عرضه و . . .
• افزايش حاشيه امنيتي سود پرورش ماهي
• توسعه بازار آبزيان و توسعه توليد بر محور بازار و مصرف
• عرضه بهداشتي و توزيع فيزيكي مناسب بازارهاي عرضه آبزيان
• ايجاد سيستم عرضه بهداشتي آبزيان در روستاها
• ايجاد بازارچه هاي مدرن عرضه آبزيان در شهرهاي كوچك
• ايجاد بازار هاي مدرن آبزيان در شهرهاي بزرگ
• تكميل و تجهيز سيستم حمل و نقل آبزيان ، استفاده از امكاناتي نظير يخ ژله اي
• بهبود يا حذف بازارهاي سنتي و غير بهداشتي آبزيان
• ترويج فرهنگ مصرف آبزيان
• آموزش طبخ آبزيان به مردم
• شناساندن ماهي، انواع و خواص آن به مردم
• فرهنگ سازي مصرف آبزيان در اماكن عمومي
• استفاد هاز يارانه مصرف آبزيان در اماكن عمومي دولتي
• آموزش تخصصي كارشناسان شيلات در بخش دولتي و خصوصي
• انتقال فن آوري نوين شيلاتي به كشور
|
مشخصات مزارع پرورش ماهی استان فارس
